του Κώστα ΕλευθερίουΤους μήνες που ακολούθησαν τις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. απασχόλησε κατά κύριο λόγο τα μέσα ενημέρωσης ως ένα κόμμα σε διαρκή εσωτερική κρίση. Ο αλληλοσπαραγμός των στελεχών του Κινήματος σε όλη την διάρκεια της περιόδου πριν από την επανεκλογή του Γιώργου Παπανδρέου στην προεδρία του κόμματος τον Οκτώβριο, επανέφερε στη συζήτηση ζητήματα σχετικά με την κρίση της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας αλλά και ειδικότερα για το νέο οργανωτικό μοντέλο του ΠΑ.ΣΟ.Κ. και τις θετικές ή όχι επιδράσεις στο προφίλ του πάλαι ποτέ «κινήματος διαμαρτυρίας».
Ο Peter Mair σε ένα κείμενο του το 2000 για το New Left Review μιλά για μία «δημοκρατία χωρίς κόμματα» στη Μεγάλη Βρετανία εξετάζοντας την περίεργη ασυμμετρία ανάμεσα στον πλουραλισμό στην άσκηση πολιτικής και στηνυπερσυγκέντρωση αρμοδιοτήτων και ελέγχου στο εσωτερικό του κόμματος από την ηγεσία των Νέων Εργατικών. Η σταδιακή υποτίμηση της σημασίας των οργανωμένων μελών στις δραστηριότητες του κόμματος είναι πλέον ευρωπαϊκό φαινόμενο και είναι αποτέλεσμα μιας διαδικασίας «εξαμερικανισμού» της ευρωπαϊκής πολιτικής με την εισαγωγή θεσμών από την άλλη άκρη του Ατλαντικού και με τη διεξαγωγή των προεκλογικών εκστρατειών από εταιρίες μάρκετινγκ.
Στην Ελλάδα το φαινόμενο χρονολογείται από τις εκλογές του ’93, όταν και χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά τα Μ.Μ.Ε για την προσέγγιση των κομματικών ελίτ με τους ψηφοφόρους, με τη σταδιακή προσχώρηση στο νέο μοντέλο εκλογικής κινητοποίησης και των δύο κομμάτων εξουσίας.
Στο ΠΑ.ΣΟ.Κ. η εκσυγχρονιστική «κοπερνίκεια επανάσταση» που επιχείρησε να φέρει εις πέρας ο Κώστας Σημίτης μετά το 1996, είχε ως απαραίτητη προϋπόθεση την απαγκίστρωση της νέας ηγετικής ομάδας από εκείνα τα στρώματα της κοινωνίας που θεωρήθηκαν στατικά, άρα και εμπόδια για την ομαλή εξέλιξη του «εγχειρήματος».
Ο απλός «πασόκος» που ταύτισε την μοίρα του με την πατερναλιστική μέριμνα του μεγάλου ηγέτη, μνημονευόταν με συγκίνηση σε στιγμές επίκλησης του κομματικού πατριωτισμού από την ηγεσία, αλλά ταυτόχρονα πετιόταν στον κάλαθο των αχρήστων όποτε έβγαζε το τρακτέρ του στην εθνική ή τσακώνονταν με τα ΜΑΤ στο κέντρο της Αθήνας. Η άσκηση πολιτικής ήταν μια τέχνη στα χέρια επαγγελματιών και τεχνοκρατών.
Η αναμενόμενη ήττα του 2004 έφερε στη ηγεσία το γιο του μεγάλου ηγέτη, ο οποίος φέροντας στους ώμους λίγα ψίχουλα από το πατρικό χάρισμα, κάλεσε τους «πασόκους», μέλη ή φίλους, να νομιμοποιήσουν την εκλογή των κομματικών ελίτ. Στο Συνέδριο του 2005 ο Γιώργος Παπανδρέου ξήλωσε όλα τα προνόμια των μελών του κινήματος,αποζητώντας μία άμεση επαφή με τους «πολίτες» του, μέσω του διαδικτύου ή των Μ.Κ.Ο. τις οποίες απλόχερα ο ίδιος είχε χρηματοδοτήσει ως Υπουργός Εξωτερικών.
Οι εκλογές του 2007 ανέδειξαν τη μιντιακή πολιτική ως κυρίαρχη, αλλά και την ύπαρξη μιας ελαφράς δυσαρέσκειας του εκλογικού σώματος προς αυτή την κατάσταση. Η ωμή αδηφαγία του δελφίνου, αλλά και η συγκρότηση ετερόκλητωνανταγωνιζόμενων ομάδων στο κόμμα, διατήρησαν τον Παπανδρέου στην προεδρία. Ο προσυνεδριακός διάλογος για το Συνέδριο του Μαρτίου τελείται και μέσω της ιστοσελίδας του ΠΑ.ΣΟ.Κ., την στιγμή που μόλις το 18.8% των τοπικών οργανώσεων του κόμματος διαθέτει email. Η πολιτική των ελίτ εξακολουθεί να έχει τον πρώτο λόγο.
Πανταζόπουλος Ανδρέας, Με τους πολίτες κατά του λαού: Το ΠΑΣΟΚ της νέας εποχής, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, 2006
Moschonas Gerassimos, In The Name of Social Democracy, Verso Books, 2002
Κατσούλης Ηλίας, Νέα Σοσιαλδημοκρατία: Περιεχόμενα Πολιτικής, Θεσμοί, Οργανωτικές Δομές, Ι. Σιδέρης, 2002
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου