Πέμπτη, 6 Μαρτίου 2008

Όταν το περιβάλλον χτυπά την πόρτα των επιχειρήσεων

της Δήμητρας Αδάμ, dimeuro@yahoo.gr

Ήταν πρωί Δευτέρας και ενώ η μουσική απ’ το κλαμπ ήταν ακόμη στ’ αυτιά μου, το κινητό άρχισε να χτυπά. Δεν είχα καλά-καλά ξυπνήσει και άκουσα τη γλυκιά φωνή της φίλης μου «Δήμητρα, το μεσημέρι έρχομαι αεροπορικώς. Φυσικά, θα έρθεις να με πάρεις»…ήταν η χαριστική βολή. Λίγο αργότερα, βγαίνοντας από το σπίτι για να πάω στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» διαπίστωσα ότι ένα
Toyota Corolla είχε σταθμεύσει στο πεζοδρόμιο και δεν περνούσε ούτε κουνούπι, ενώ ένα βυτιοφόρο είχε κλείσει το δρόμο, καθώς ανεφοδίαζε το γειτονικό πρατήριο της BP. Λίγο πιο πέρα προχωρούσε με γοργούς ρυθμούς η ανέγερση μιας πολυκατοικίας πέριξ της οποίας ήταν στοιβαγμένα σακιά με τσιμέντο του ΤΙΤΑΝΑ. Αισθάνθηκα ότι το οξυγόνο δεν επαρκούσε. Η σκόνη, το καυσαέριο και ο θόρυβός μ’ έπνιγαν.

«Φροντίδα για το περιβάλλον» by «Ελευθέριος Βενιζέλος»

Φτάνοντας στο αεροδρόμιο, πληροφορήθηκα ότι η πτήση θα είχε καθυστέρηση περίπου μίας ώρας…αλλά «ουδέν κακόν αμιγές καλού» έλεγαν οι πρόγονοι μας, και όπως αποδείχτηκε δεν είχαν άδικο. Στα χέρια μου έπεσε ο περιβαλλοντικός απολογισμός του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος» για το 2006[1]. Αφού η πτήση θα καθυστερούσε τί καλύτερο από το να διάβαζα τον απολογισμό του μεγαλύτερου αεροδρομίου στη χώρα;

Η «κωδική» του ονομασία είναι «Φροντίδα για το περιβάλλον» και έχει εκδοθεί από την Υπηρεσία Περιβάλλοντος του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών Α.Ε. και φυσικά, όπως μας πληροφορούν, έχει τυπωθεί σε ανακυκλωμένο χαρτί. Κυριαρχούν το πράσινο και το γαλάζιο ενώ είναι εμπλουτισμένος με φωτογραφίες. Στην τρίτη σελίδα το μήνυμα του Γενικού Διευθυντή σύντομο και περιεκτικό μας προϊδεάζει για τις περιβαλλοντικές δράσεις.

Ο Δ.Δ.Α. είναι το μοναδικό αεροδρόμιο στην Ελλάδα που διαθέτει Υπηρεσία Περιβάλλοντος, που έχει πιστοποιηθεί με το διεθνές περιβαλλοντικό πρότυπο EN ISO 14001 από το Δεκέμβριο του 2000, ενώ έξι χρόνια αργότερα πιστοποιήθηκε εκ νέου με τη νέα έκδοση EN ISO 14001:2004. Αυτό σημαίνει ότι η περιβαλλοντική δράση του Δ.Δ.Α. έχει ελεγχθεί από αρμόδιους φορείς. Σίγουρα το πιστοποιητικό αποτελεί αναγνώριση των προσπαθειών τόσο των ιθυνόντων όσο και των εργαζομένων για υλοποίηση της περιβαλλοντικής πολιτικής, όμως αντικατοπτρίζει την πραγματική κατάσταση;

Πίνοντας και τις τελευταίες γουλιές νερού που είχαν μείνει στο μπουκάλι μου, το μάτι μου έπεσε στο Κεφάλαιο που αφορά το Νερό. Η φωτογραφία ενδιαφέρουσα, παραπέμπει σε πλήρη αξιοποίηση του νερού με ευαισθησία και αίσθημα ευθύνης. Όπως αναφέρεται, καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να μειωθεί η κατανάλωση νερού στο χώρο του αεροδρομίου αλλά και να αποφύγουμε τη ρύπανση. Η εξοικονόμηση νερού επιτυγχάνεται με τη χρήση επεξεργασμένου ύδατος από τις Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυμάτων (Ε.Ε.Λ.) για άρδευση. Το αξιοσημείωτο είναι ότι ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών είναι ένα από τα λίγα αεροδρόμια παγκοσμίως που διαθέτει Ε.Ε.Λ.

Οι ιθύνοντες θεωρούν τις Ε.Ε.Λ. ένα αξιόπιστο σύστημα σε αντίθεση με τους Επιθεωρητές Περιβάλλοντος του ΥΠΕΧΩΔΕ που το 2005 (17/06/2005) επέβαλαν πρόστιμο ύψους 430.920€[2], γιατί έπειτα από ελέγχους διαπιστώθηκε ότι τα απόβλητα που παράγονται στις εγκαταστάσεις του αεροδρόμιου, και χαρακτηρίζονται ως βιομηχανικά λύματα, δεν υφίστανται την προβλεπόμενη –από τη μελέτη περιβαλλοντικών όρων του έργου– επεξεργασία. Επιπρόσθετα, δεν υπάρχουν οι προβλεπόμενες δεξαμενές για τη συγκέντρωση των επεξεργασμένων λυμάτων. Προβλήματα όμως εντοπίστηκαν και σε σχέση με τη διαχείριση των όμβριων υδάτων, που συχνά διοχετεύονται στη γύρω περιοχή ενώ οι προδιαγραφές έκαναν λόγο για διάθεση τους με σκοπό την κάλυψη αναγκών άρδευσης[3].

Καθώς διάβαζα απορροφημένη τον απολογισμό, κόσμος πηγαινοερχόταν, χρωματιστές βαλίτσες περνούσαν από τον αυτόματο έλεγχο αποσκευών και αριθμοί πτήσεων άλλαζαν στον ηλεκτρονικό πίνακα. Άραγε, τι ενέργεια χρειάζεται για να λειτουργεί όλο αυτό το «οικοδόμημα», αλλά και ποιες είναι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη χρήση της; Κατά το 2006 η χρήση ηλεκτρικής ενέργειας μειώθηκε κατά 1,3% σε σχέση με το 2005, με ταυτόχρονη αύξηση της κατανάλωσης του φυσικού αερίου κατά 14,3% σε σχέση με το 2005. Επιπλέον, ο Δ.Δ.Α., το Νοέμβριο του 2004, τιμήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το βραβείο GreenLight, για την ανάπτυξη σειράς ενεργειακά αποδοτικών μέτρων στο φωτισμό με σκοπό τον περιορισμό των εκπομπών αεριών που σχετίζονται με το φαινόμενο του θερμοκηπίου», ενώ το 2006 έλαβε μέρος και στο Πρόγραμμα GreenBuilding, το οποίο στοχεύει στην εξοικονόμηση ενέργειας

Κοιτάζοντας το ρολόι μου διαπίστωσα ότι το αεροπλάνο δε θ’ αργούσε να προσγειωθεί και η φίλη μου θα έκανε την εμφάνιση της. Ο ηλεκτρονικός πίνακας επιβεβαίωσε την υποψία μου. Βλέποντας το πλήθος των πτήσεων, συνειδητοποίησα ότι ο θόρυβος που προκαλείται από τα δεκάδες αεροπλάνα είναι τεράστιος. Σκέφτηκα ότι ποτέ δε θα ήθελα να μένω σε κάποιους από τους κοντινούς Δήμους, όπως στο Δήμο Αρτεμίδας για παράδειγμα, καθώς τα επίπεδα θορύβου από τις προσγειώσεις και απογειώσεις αεροσκαφών είναι ιδιαίτερα υψηλά. Βέβαια, στον περιβαλλοντικό απολογισμό του Δ.Δ.Α. αναφέρεται ότι έχει εγκατασταθεί μόνιμο σύστημα παρακολούθησης θορύβου (Noise Monitoring System-NOMOS), το οποίο είναι συνδεδεμένο με το ραντάρ της Υπηρεσίας Πολιτικής Προστασίας (Υ.Π.Ο.). Επιπρόσθετα, πραγματοποιούνται συναντήσεις με φορείς της τοπικής κοινωνίας, με σκοπό την πληροφόρηση των πολιτών, ενώ λειτουργεί και η τηλεφωνική γραμμή «Σας Ακούμε» (210-3530003). Μου πέρασε από το μυαλό να τηλεφωνήσω για να διαπιστώσω το επίπεδο της εξυπηρέτησης, αλλά τη σκέψη μου διέκοψε η ξαφνική αγκαλιά της παιδικής μου φίλης.

Η περιβαλλοντική συνείδηση της Toyota

Χαρούμενη επειδή την συνάντησα μετά από καιρό και επειδή «ανακάλυψα» τον περιβαλλοντικό απολογισμό του Δ.Δ.Α. φτάναμε στο σπίτι μου. Κατάλαβα πόσο τυχερή είμαι που μένω στην Καλλιθέα, μακριά από το θόρυβο των αεροσκαφών, αλλά –δυστυχώς– πολύ κοντά στα θορυβώδες αυτοκίνητα και στο ενοχλητικό Toyota Corolla, που ο οδηγός του δεν είχε την καλοσύνη να το μετακινήσει μπροστά από την είσοδο της πολυκατοικίας.

Τουλάχιστον το συγκεκριμένο μοντέλο βρίσκεται στη λίστα των δέκα λιγότερα ρυπογόνων αυτοκινήτων για το 2006, συγκεκριμένα στην πέμπτη θέση. Η Toyota[4] είναι από τις αντιπροσωπείες που έχουν αξιόλογη απήχηση στο ελληνικό αγοραστικό κοινό. Έτσι, άρχισα να ψάχνω στοιχεία για την «περιβαλλοντική μέριμνα» της εν λόγω εταιρείας. Ο καταστατικός χάρτης της επιχείρησης για το περιβάλλον είναι ο «Toyota Earth Charter», ο οποίος περιλαμβάνει τις ενέργειες που είναι απαραίτητο να γίνουν ώστε καμία από τις εγκαταστάσεις της εν λόγω εταιρείας να μην είναι πηγή όχλησης για τους περίοικους. Επιπλέον, βασικός στόχος της εταιρείας είναι μηδενικές εκπομπές ρύπων, μηδενικά απόβλητα, όπως αναφέρεται και στο ενημερωτικό «Στόχος: Μηδενικοί ρύποι».

Η Toyota είναι ιαπωνική και στην Ευρώπη έχει την έδρα της στις Βρυξέλλες, στο Βέλγιο. Είναι από τις αυτοκινητοβιομηχανίες που το σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισής της είναι πιστοποιημένο με το ISO 14001. Συγκεκριμένα, τα πέντε εργοστάσια της Toyota, έξι κέντρα διανομής αυτοκίνητων, δέκα κέντρα διανομής ανταλλακτικών, δεκατέσσερις εταιρείες (Εθνικές εταιρείες Μάρκετινγκ και Πωλήσεων) και οι προμηθευτές σε ποσοστό 85%.

Ο στόχος της είναι να προσεγγίσει το απόλυτο οικολογικό αυτοκίνητο Eco-car, το οποίο όχι μόνο δε θα επιβαρύνει το περιβάλλον αλλά θα είναι και φιλικό προς αυτό. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται με τη δημιουργία υβριδικών συστημάτων, που θα χρησιμοποιηθούν ως βασική τεχνολογία γι’ αυτού του είδος τα αυτοκίνητα. Το 2002 ήταν η πρώτη κατασκευάστρια εταιρεία που εμπορεύτηκε Υβριδικά Οχήματα Κυψελών Καυσίμου (FCHV) στην Ιαπωνία και στην Αμερική. Το σλόγκαν της «Πράσινη παραγωγή πιο φιλική για το περιβάλλον» δίνει το στίγμα της στο χώρο της αυτοκινητοβιομηχανίας. Για το σκοπό αυτό έχει δημιουργήσει το σύστημα παραγωγής Toyota Production System (TPS), που περιορίζει τα απόβλητα, μειώνει τη χρήση ενέργειας, ελαχιστοποιεί τη χρήση πρώτων υλών και αποδίδει τυποποιημένη ποιότητα. Τα εργοστάσια της Toyota στη Βρετανία και τη Γαλλία είναι από τα πλέον πρωτοπόρα στον τομέα αυτό.

Το οικολογικό αυτοκίνητο φαίνεται να βρίσκεται στις τελευταίες στροφές του δύσκολου αγώνα για την προστασία του περιβάλλοντος, παρά την «προσπέραση» από το δικαστήριο της Καλιφόρνιας. Ο λόγος για την υπόθεση που εκδικάστηκε το 2006 και αφορά τις αυτοκινητοβιομηχανίες GM, Chrysler LLC, Ford Motor Co., Honda Motor Co., Nissan Motor Co. and Toyota Motor Corp. Οι εταιρείες μεταξύ των οποίων και η Toyota κατηγορήθηκαν ότι συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου μέσω των κινητήρων των οχημάτων τους. Αν μόλυναν μόνο οι κινητήρες των οχημάτων θα έπρεπε να είμαστε χαρούμενοι, μονολόγησα δυνατά βλέποντας τη φίλη μου να με κοιτάζει με απορία.

Ο κιτρινοπράσινος ηλίανθος

Το βραδάκι καθόμασταν στο μπαλκόνι του σπιτιού μου και ατενίζαμε τον κιτρινοπράσινο ηλίανθο. Στην κοινή λογική βραδάκι και ηλίανθος ορθά δεν ταιριάζουν. Συγκεκριμένα όμως ο λόγος γίνεται για το σήμα της BP[5] στο απέναντι πρατήριο. Εμπνεύστηκα από το καταπληκτικό αυτό θέαμα και της εξήγησα, ότι είχα ζήσει από πρώτο χέρι την αλλαγή του σήματος της εταιρείας…φυσικά πάντα διαμέσου του πρατηρίου. Η αλλαγή έγινε το 2000 όταν ο κιτρινοπράσινος ηλίανθος αντικατέστησε την πράσινη ασπίδα και η BP μετονομάστηκε από British Petroleum σε Beyond Petroleum.

Σιγά σιγά συνειδητοποιούσα ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις έκαναν στροφή προς το περιβάλλον. Η BP δεν αποτελεί εξαίρεση αφού οι αλλαγές, τόσο του λογότυπου όσο και της ονομασίας, έγιναν με σκοπό να προβληθεί το ενδιαφέρον της εταιρείας για τα εναλλακτικά και τα φιλικά προς το περιβάλλον καύσιμα. Γι’ αυτό ακριβώς το λόγο, στον περιβαλλοντικό της απολογισμό για το 2006 δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ηλιακή και αιολική ενέργεια, στο υδρογόνο και το φυσικό αέριο.

Η BP συνεργάζεται με το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνιας χρηματοδοτώντας ένα πρόγραμμα που σχετίζεται με την ηλιακή ενέργεια. Το καλοκαίρι του 2006 προχώρησε σε μια σειρά επιχειρηματικών δράσεων προς όφελος τόσο του περιβάλλοντος όσο και του οικονομικού προϋπολογισμού της. Τον Ιούλιο του 2006 αγόρασε τις αμερικανικές αιολικές εταιρείες Greenlight Energy και Orion Energy, ηγέτιδες στον τομέα της αιολικής ενέργειας. Επιπλέον, η στρατηγική της συμμαχία με την Clipper Windpower για τον ανεφοδιασμό ανεμογεννητριών είναι γεγονός από τον Αύγουστο του 2006. Αναφορικά με το υδρογόνο, συνεργάζεται με την General Electric, ενώ για το φυσικό αέριο συνεργάζεται με την SK Corporation με στόχο τη δημιουργία ενός σταθμού στη Νότια Κορέα.

Μελετώντας τον ετήσιο απολογισμό της πετρελαϊκής εταιρείας, εκείνο που μου προξένησε έκπληξη είναι ότι στην πέμπτη σελίδα υπάρχει αναφορά σε δύο πρόσφατα γεγονότα που έπληξαν το κύρος της BP. Το Μάρτιο του 2005, στο Τέξας[6], 15 άτομα έχασαν τη ζωή τους μετά από έκρηξη σε διυλιστήριο της εταιρείας. Ένα χρόνο αργότερα, στην Αλάσκα, υπήρξε διαρροή υγρού πετρελαίου (4.800 βαρέλια). Η περιβαλλοντική καταστροφή ήταν ανυπολόγιστη, γιατί η BP κινητοποιήθηκε πέντε μήνες αργότερα, δηλαδή τον Αύγουστο του 2006. Τελικά, όλα τα αγαθά, όπως και το πετρέλαιο, έχουν δύο όψεις την ευεργετική και την καταστροφική. Το ερώτημα είναι εμείς ποια προτιμάμε;

Ο ΤΙΤΑΝΑΣ και το περιβάλλον

Ρίχνοντας μια ματιά τριγύρω, εκτός από τη φίλη μου που χάζευε στην τηλεόραση, είδα τέσσερις τοίχους και αμέσως σκέφτηκα την καινούργια πολυκατοικία που αναγείρεται λίγο πιο πέρα. Τσιμεντένια κουτάκια ΤΙΤΑΝ[7], πιστοποιημένα με το περιβαλλοντικό ISO 14001. Ο περιβαλλοντικός απολογισμός του ομίλου είναι εμπλουτισμένος με λίγες φωτογραφίες και σκίτσα που μοιάζουν ζωγραφισμένα από παιδιά.

Η χρήση ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται σε πρώτο πλάνο και αυξήθηκε κατά 5% συγκριτικά με το 2005. Το αξιοσημείωτο είναι ότι μπορεί η χρήση εναλλακτικών πηγών ενέργειας να παραμένει χαμηλή, μόλις 1% της συνολικής ενέργειας, ωστόσο συγκριτικά με το 2005 έχει επιτευχθεί αύξηση της τάξης του 15%. Επειδή ο όμιλος δραστηριοποιείται και στον τομέα των λατομείων, ελέγχει τις επιπτώσεις του στη βιοποικιλότητα. Στα φυτώρια του ΤΙΤΑΝΑ καλλιεργούνται όλα τα είδη χλωρίδας των περιοχών όπου λειτουργούν οι εγκαταστάσεις του. Λόγου χάρη, το 2006 αναπαρήχθησαν δύο σπάνια είδη (Prickly Juniper-juniperus oxycedrus και Phoenician Juniper-juniperus phoenicea) που βρίσκονται στις Κυκλάδες και θεωρούνται προστατευόμενα είδη από το πρόγραμμα Natura2000 της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σχετικά με το ISO 14001, τα λατομεία του Δρυμού βρίσκονται στην τελική ευθεία για την απόκτηση του. Η διάκριση αυτή είναι μοναδική για τα ελληνικά λατομικά δεδομένα[8]. Όμως, το πλήγμα και μάλιστα οικονομικό ήρθε από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Συγκεκριμένα, την Παρασκευή 13 Ιουλίου 2007, ο δικαστής W. Hoeveler στην Κομητεία του Miami-Dade της Φλόριντα, αποφάσισε ότι η Tarmac, θυγατρική του Ομίλου Τιτάν, οφείλει από την Τρίτη 17 Ιουλίου 2007 να σταματήσει την εξόρυξη αδρανών υλικών σε ορισμένα τμήματα της νοτιανατολικής περιοχής Lake Belt της Φλόριντα, έως ότου το Σώμα Μηχανικού του Στρατού (U.S. Army Corps of Engineers) ολοκληρώσει την απαιτούμενη Συμπληρωματική Έκθεση Περιβαλλοντολογικών Επιπτώσεων (Σ.Ε.Π.Ε.), η οποία προβλέπεται να εκδοθεί εντός των επομένων έξι μηνών[9].

Και τα τσιμεντένια κουτάκια θα συνεχίσουν να ξεφυτρώνουν από παντού κρύβοντας την ασχήμια του γκρι χρώματος τους πίσω από τις ζωηρές πινελιές του εκάστοτε ελαιοχρωματιστή.

Κανένα από τα γεγονότα δεν ήταν τυχαίο. Αντίθετα, κρίκοι μιας αλυσίδας στο μικρόκοσμο της καθημερινότητας και στον μακρόκοσμο του περιβάλλοντος. Ας μην σπάσουμε αυτή την αλυσίδα…ενώ το τίποτα δεν γίνεται τυχαία ούτε τα άσχημα ούτε τα ωραία, ακουγόταν από την τηλεόραση ως τίτλος τέλους.



[1] Περιβαλλοντικός απολογισμός Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών: www.aia.gr

[3] «Αυτόνομο κράτος το αεροδρόμιο», Ελευθεροτυπία 15/11/2005

[6] Για περισσότερες πληροφορίες, www.bp.com/texascityincident και www.bp.com/texascityaction

[8] «ΤΙΤΑΝ: Παροχή ISO στο πρώτο…οικολογικό λατομείο», www.express.gr (14/11/2007)

[9] Η συγκεκριμένη ανακοίνωση βρίσκεται στο site του ομίλου, www.titan.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Μη μένεις στην άκρη... έλα στο centro!